Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.
X

Bądź na bieżąco

Zapisz się na nasz newsletter

Sponsorzy i partnerzy

Zmiany we krwi
2012-08-02 08:35:06
Leczenie podczas choroby onkologicznej powoduje wiele zmian w naszym organizmie, również w strukturze krwi.

Szkodliwe działanie cytostatyków na szpik kostny

Szpik kostny pełni bardzo ważną funkcję w organizmie człowieka. Otóż szpiku kostnym powstają elementy odpowiedzialne za odporność, krzepnięcie krwi oraz transportu tlenu. 
Chemioterapia stosowana podczas procesu leczenia wpływa niekorzystnie na szpik kostny, prowadząc do zahamowania procesu powstawania wszystkich wyżej wymienionych elementów. 
W związku z tym może dojść do:
  • neutropenii i zaburzenia odporności;
  • małopłytkowości i zaburzenia krzepnięcia krwi;
  • niedokrwistości.

Neutropenia i zaburzenia odporności

Neutropenia polega na obniżeniu liczby granulocytów obojętnochłonnych. Granulocyty obojętnochłonne to komórki układu odpornościowego człowieka które „walczą” z bakteriami oraz innymi patogenami. 
Neutropenia może przebiegać bezobjawowo albo towarzyszyć objawowej infekcji. Niebezpieczną sytuacją jest gorączka neutropeniczna. Jest to stan gdy u osoby z neutropenią, kilka-kilkanaście dni po przyjęciu cyklu chemioterapii wystąpi gorączka (38oC) trwająca przez kilka godzin i nie towarzyszą temu inne objawy zakażenia. 

Uwaga!
Gorączka neutropeniczna wymaga ściśle określonego postępowania dlatego należy skontaktować się z lekarzem onkologiem lub lekarzem pierwszego kontaktu. 

Leczenie zakażeń związanych z neutropenią polega na stosowaniu antybiotyków, leków przeciwgrzybicznych oraz leków stymulujących wytwarzanie krwinek białych do których należą m.in., granulocyty. 
 
Aby zminimalizować skutki zakażeń towarzyszących chemioterapii bardzo istotna jest profilaktyka:
  1. Przestrzeganie zasad higieny
  2. Przed rozpoczęciem chemioterapii usunąć jawne ogniska zakażenia  (np. wyleczyć zepsute zęby)
  3. Stosować odpowiednią dietę (nie wolno jeść pokarmów starych i zepsutych, grożących infekcją przewodu pokarmowego, a gdy wystąpi głęboka Neutropenia należy unikać pokarmów surowych.
  4. Obserwować i wcześnie reagować na objawy zakażenia (wskazany jest regularny pomiar ciepłoty ciała).

 

Małopłytkowości i zaburzenia krzepnięcia

Płytki krwi odpowiadają za krzepnięcie krwi. Do zmniejszenia liczby płytek i uszkodzenia ich funkcji może dojść na wskutek:
  • naciekania przez nowotwór szpiku kostnego, który wypierany jest przez komórki nowotworowe;
  • różnorodne nieprawidłowe reakcje immunologiczne, powodujące rozpad płytek krwi;
  • zaburzenia krzepnięcia krwi, angażujące krążenie w organizmie płytki krwi i powoduje ich zużycie;
  • stosowanie leczenia chemicznego.

Małopłytkowość, która rozwija się po chemioterapii może mieć różne nasilenie oraz przebiegać zarówno bezobjawowo jak i z objawami w postaci plamicy małopłytkowej, krwawienia zewnętrznego i wewnętrznego. 

Uwaga!
Jeśli kilka-kilkanaście dni po przyjęciu cyklu chemioterapii na skórze i błonach śluzowych pojawią się drobne, ciemnoczerwone wybroczyny  należy skontaktować się  z lekarzem. 
Jeśli występuje małopłytkowości ciężka ze skazą krwotoczną leczeniem z wyboru jest przetaczanie masy płytkowej. Natomiast wspomagające postępowanie polega na: eliminacji leków mogących powodować krwawienia (niesteroidowe leki przeciwzapalne) oraz ewentualne zastosowanie kortykosteroidów, cytokin i rutyny.  


Niedokrwistość

Niedokrwistość często występuje u osób chorujących na chorobę nowotworową. W okresie choroby nowotworowej mechanizmy prowadzące do rozwoju niedokrwistości są zależne od zastępujących czynników:
  • bezpośredniego wpływu nowotworu;
  • wpływu pośredniego przez działanie produktów nowotworów;
  • bezpośredniego wpływu leczenia przeciwnowotworowego – chemioterapia przyczynia się do blokowania funkcji szpiku kostnego oraz zaburzenia produkcji naturalnego czynnika stymulującego wytwarzanie krwinek czerwonych (głównie w przypadku stosowania cisplastyny).

Niedokrwistość dzieli się na:
  • łagodną  się, gdy stężenie hemoglobiny (Hb) znajduje się poniżej normy lecz nie jest niższe niż 10 g/dl,
  • niedokrwistość średniego stopnia przy stężeniu Hb 8-10 g/dl,
  • niedokrwistość ciężka gdy stężenie Hb wynosi 6,5-7,9 g/dl
  • niedokrwistość zagrażająca życiu jeśli stężenie Hb wynosi mniej niż 6,5 g/dl
Metody leczenia takie jak chemioterapia i/lub radioterapia mogą powodować lub nasilać niedokrwistość. Hemoglobina w organizmie człowieka spełnia bardzo ważną funkcję, jest nośnikiem tlenu. Dlatego też niedobór hemoglobiny doprowadza do upośledzenia utlenowania narządów i tkanek. W takiej sytuacje organizm aby poradzić sobie z taką sytuacją wytwarza mechanizmy adaptacyjne takie jak:
  • zmniejsza się powinowactwo tlenu do hemoglobiny i zwiększa się uwalnianie tlenu w tkankach;
  • zwiększa się liczba oddechów by poprawić utlenowania erytrocytów
  • krew kierowana jest przede wszystkim do najważniejszych narządów: serca, mięśni, nerek oraz ośrodkowego układu nerwowego
Jeśli niedokrwistość się nasila mechanizmy adaptacyjne mogą zacząć zawodzić i dochodzi do niedotlenienie narządów. Niecałkowite utlenowanie tkanek prowadzi do ujawnienia mechanizmów kompensacyjnych w wyniku których można zaobserwować różne objawy ze strony układów:
  • układ sercowo-naczyniowy: obniżenie ciśnienia tętniczego, przyśpieszenia akcji serca pojawienie się obrzęków
  • ośrodkowy układ nerwowy: bóle i zawroty głowy,
  • przewód pokarmowy: mdłości, anoreksja, upośledzenie wchłaniania
  • układ płciowy: zaburzenia miesiączkowania w postaci nadmiernych krwawień lub braku miesiączki
  • układ odpornościowy: zaburzenia odporności komórkowej
  • skóra: zblednięcie skóry i błon śluzowych
Niedokrwistość jest również przyczyna zmęczenia, osłabienia, pogorszenia wydolności fizycznej i sprawności intelektualnej.   
Niedokrwistość prowadzi do niewydolności tkanek, narządów, miejscowej ekspansji i powstawania przerzutów nowotworowych , pogarsza jakość życia, pogarsza odpowiedź na leczenie.

Bibliografia:
Dwilewicz-Trojaczek J., „Niedokrwistość towarzysząca chorobie nowotworowej”, „Leczenie wspomagające w onkologii”, Krzemieniecki K. (red.), Termedia Wydawnictwa Medyczne, Poznań 2008., s.15-31.
Podolak-Dawidziak M., „Małopłytkowość u chorych na nowotwory”,  „Leczenie wspomagające w onkologii”, Krzemieniecki K. (red.), Termedia Wydawnictwa Medyczne, Poznań 2008., s. 32-41.
Wronkowski Z., Brużewicz Sz., „Chemioterapia i radioterapia”, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007.