Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.
X

Bądź na bieżąco

Zapisz się na nasz newsletter
dodaj

Sponsorzy i partnerzy

Nasiona Chia – nowy i coraz bardziej popularny produkt spożywczy
2015-04-27 00:00:00

Na szczególna uwagę zasługują właściwości hydrofilowe nasion szałwii hiszpańskiej, dzięki którym mogą zwiększać swoją objętość kilkukrotnie, przez co zapewniają odpowiednio dłuższe odczucie sytości.


Nasiona chia, pozyskiwane są z rośliny, która pierwotnie występowała w Meksyku (przede wszystkim jego centralna i południowa część) oraz Gwatemali i nazywa się szałwia hiszpańska (Salvia hispanica). To roślina jednoroczna, należąca do rodziny wargowatych (Labiatae) i znana jest już z czasów prekolumbijskich, gdzie obok fasoli, kukurydzy i szarłatu (amarantus) stanowiła podstawowy składnik żywności Azteków i Majów, ze względu na swoje walory odżywcze. Podawano ją w szczególności wojownikom i osobom z dużą aktywnością fizyczną (np. biegacze). Traktowana była również jako waluta wymienna, a także jako ofiara dla azteckich bogów. Szałwia hiszpańska ma szerokie liście i nieduże kwiaty (fioletowe lub białe), które zawierają duże ilości owalnych nasion, które nazywamy chia. Obecnie szałwia hiszpańska jest uprawiana na większa skalę i na większym obszarze, głównie Ameryki Północnej (Meksyk), Ameryki Środkowej (Gwatemalii), Ameryki Południowej (Boliwia, Argentyna, Ekwador) oraz  Australii.

Swoją popularność nasiona chia zawdzięczają wyjątkowej wartości odżywczej, na którą składają się duże ilości białka (15-25%), tłuszczu (30-33%), węglowodanów (26-41%), błonnika pokarmowego (18-30%) oraz witamin, składników mineralnych i związków o działaniu przeciwutleniającym.

 

Białko zawarte w nasionach chia ze względu na swój skład aminokwasowy odznacza się jego wysokim wykorzystaniem przez organizm człowieka. Z tego względu obok nasion roślin strączkowych mogą być doskonałym źródłem białka dla osób będących na diecie wegetariańskiej.

 

Tłuszcz zawarty w nasionach szałwii hiszpańskiej zawiera małe ilości aterogennych  nasyconych kwasów tłuszczowych, a stosunkowo duże ilości kwasów wielonienasyconych, których organizm człowieka nie produkuje, stąd określane są jako niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT). Szczególnie istotne są kwasy tłuszczowe omega-3, których ilość w nasionach chia jest większa niż w innych źródłach pokarmowych. Spośród kwasów omega-3 dominuje kwas α-lionolenowy, którego ilość jest większą niż w nasionach lnu (68% w chia vs 57% len). Dzięki temu nasiona chia stanowią bardzo skuteczne źródło wzbogacania diety w kwasy omega-3. Nasiona chia nie zawierają izomerów trans kwasów tłuszczowych, ani oczywiście cholesterolu.

 

Nasiona szałwii hiszpańskiej są również bardzo dobrym źródłem błonnika pokarmowego (średnio około 28 g/100g nasion), którego właściwości prozdrowotne są bardzo dobrze znane. Odpowiednia ilość tego składnika w diecie pozwala zachować prawidłowe tempo pasażu treści jelitowej, przez co zapobiega zaparciom. Wspomaga rozwój prawidłowej mikroflory jelitowej, obniża stężenie cholesterolu czy wydłuża uczucie sytości. Te funkcje czynią go bardzo istotnym i pożądanym składnikiem codziennej diety.



Na szczególna uwagę zasługują właściwości hydrofilowe nasion szałwii hiszpańskiej, dzięki którym mogą zwiększać swoją objętość kilkukrotnie, przez co zapewniają odpowiednio dłuższe odczucie sytości oraz zatrzymanie odpowiedniej ilości płynów w organizmie, w celu utrzymania fizjologicznych stężeń w płynach zewnątrzkomórkowych. Z tego względu produkt ten jest polecany również dla osób uprawiających sport.

Nasiona szałwii hiszpańskiej są dobrym źródłem składników mineralnych. Występują w nich duże ilości potasu (700 mg/100 g), wapnia (820 mg/100 g), żelaza (16,4 mg/100g), magnezu (392 mg/100g) cynku (6,8 mg/100g) i miedzi (2,1 mg/100g). Spośród witamin w największej ilości występują: B1, B2, B3 i witamina A. 

Nasiona chia nie zawierają glutenu i mogą być spożywane przez osoby chore na celiakię. Mimo to należy jednak zachować ostrożność i uważnie czytać informacje na etykietach. Ze względów na konfekcjonowanie w z zakładach, w których paczkowane są różne produkty, może dochodzić do przypadkowego zanieczyszczenia produktu alergenami (gluten, orzechy, sezam, itp.).

Nasiona szałwii hiszpańskiej mają szerokie zastosowanie w kuchni i codziennej diecie. Ich dodatek poprawia walory smakowe, a przede wszystkim zdrowotne. Można je dodawać w całości lub zmielone do jogurtów, musli, owsianek, sałatek czy wypieków. Można je również namoczyć w wodzie, soku, mleku i w takiej postaci spozywać z różnymi dodatkami (orzechy, sezam, owoce, itp.). Możemy również stosować produkty z nasion chia – olej lub mąkę. Należy jednak pamiętać, że olej z nasion chia może być dodawany do potraw na zimno  i nie należy go wykorzystywać do obróbki termicznej (ze względu na dużą zawartość wielonienasyconych kwasów tłuszczowych).

Nasiona chia można znaleźć również w niektórych przetworzonych produktach spożywczych, które na mocy decyzji Komisji Europejskiej z dn. 22 stycznia 2013 r. mają zezwolenie na rozszerzenie ich stosowania, jako nowego składnika żywności do:

¾    wyrobów piekarskich (nie więcej niż 10%),

¾    zbożowych przetworów śniadaniowych (nie więcej niż 10%),

¾    mieszanki owoców, orzechów i nasion (nie więcej niż 10%).

Ważnym elementem jest odpowiednie spożycie nasion chia. Zaleca się konsumpcję nie więcej niż 15 g nasion chia w ciągu doby, a także należy pamiętać o produktach wzbogacanych.

Nasiona szałwii hiszpańskie to z pewnością obecnie bardzo modny produkt, za którym stoją argumenty potwierdzające jego odżywcze i prozdrowotne właściwości, dlatego można go z pewnością polecić zdecydowanej większości osób. Wartość odżywcza nasion chia może być jednak różna. Wynika to z produkcji tej rośliny w różnych regionach świata, gdzie występują różnice w zasobności gleby w różne składniki. Należy również pamiętać, że nawet jego systematyczne spożycie nie zwalnia nas z obowiązku urozmaicania naszej codziennej diety. Produkt ten powinien być traktowany, jako żywność dostarczająca wielu cennych składników odżywczych, a nie jako produkt bazowy. 

 

 Autor: mgr. Leszek Wronka - Dietetyk Centrum Medyczne Astimed